Grubości spoin tradycyjnej oraz cienkowarstwowej. Jakie są? Dlaczego należy ich przestrzegać?

Definicja muru mówi nam o tym, że tworzą go elementy murowe ułożone w określony sposób i trwale połączone ze sobą odpowiednio dobraną zaprawą murarską. Ściana wzniesiona np. z betonu komórkowego lub silikatów musi tworzyć jednolitą konstrukcję, wytrzymałą na działanie upływu czasu oraz odporną na degradacyjny wpływ różnych czynników zewnętrznych. Aby było to możliwe, elementy murowe muszą być ze sobą połączone poprzez zastosowanie odpowiednio wypełnionych spoin wspornych, a w niektórych przypadkach również czołowych.

Konieczność wypełnienia spoin pionowych zależy od zapisów projektowych oraz od samej geometrii elementu murowego, przede wszystkim od tego, czy element posiada profilowane powierzchnie czołowe, tzw. pióra i wpusty. Pióra i wpusty umożliwiają wznoszenie ścian z niewypełnionymi spoinami pionowymi. Brak wypełnienia spoin pionowych przy elementach profilowanych i przy zachowaniu prawidłowego wykonawstwa nie pogarsza parametrów izolacyjności akustycznej i ogniowej ściany ani nie powoduje powstawania mostków termicznych.

Spoina może stanowić osłabienie dla muru, np. przy braku właściwego wypełnienia czy w przypadku punktowego gromadzenia się zaprawy. Miejsca, w których spoina nie jest właściwie wykonana, mogą prowadzić do koncentracji naprężeń skutkujących następnie zarysowaniem muru.

W szczególności należy pilnować wykonywania odpowiedniej grubości spoin. Zbyt gruba warstwa zaprawy, o współczynniku przewodzenia ciepła wyższym niż elementy murowe, może spowodować powstanie liniowych mostków termicznych w ścianie, czyli miejsc wzmożonej ucieczki ciepła wytworzonego we wnętrzach domu. Tego zjawiska można uniknąć, stosując odpowiednie grubości spoin. Największy stopień bezpieczeństwa zapewniają spoiny wykonane z zapraw cienkowarstwowych. Są to spoiny o niewielkich grubościach, które bardzo dobrze zabezpieczają przed zagrożeniem wzmożonej ucieczki ciepła.

Wykorzystanie zaprawy tradycyjnej
Jeszcze do niedawna zdecydowana większość ścian zewnętrznych czy wewnętrznych była murowana przy użyciu zaprawy tradycyjnej. Zgodnie z „Wytycznymi wykonawczymi murowania ścian w Systemie Budowy H+H” wybierając zaprawę tradycyjną do elementów silikatowych czy też bloczków z betonu komórkowego, powinno się decydować na zaprawę cementowo-wapienną. Jedynie w przypadku murowania pierwszej warstwy ściany oraz miejsc narażonych na ciągłe oddziaływanie wody odpowiednim wyborem jest zaprawa cementowa.

Grubość spoiny tradycyjnej określa norma PN-EN 1996-1-1 „Projektowanie konstrukcji murowych. Część 1-1: Reguły ogólne dla zbrojonych i niezbrojonych konstrukcji murowych”. Spoiny wykonane z użyciem zapraw tradycyjnych powinny mieć rzeczywistą grubość nie mniejszą niż 6 mm, ale nie większą niż 15 mm. Nominalnie jest to 10 mm. Prace należy prowadzić tak, aby zapewnić wykonywanym spoinom pionowym i poziomym względnie taką samą grubość.

Zastosowanie zaprawy cienkowarstwowej
Pojawienie się zapraw cienkowarstwowych, a także możliwość szerszego ich wykorzystania, poprzedziło zwiększenie dokładności wymiarowej elementów murowych. Większość elementów silikatowych bądź bloczków z betonu komórkowego z Systemu Budowy H+H charakteryzuje się wysoką dokładnością wymiarową, co daje możliwość wykorzystywania przy murowaniu zapraw cienkowarstwowych. Zgodnie z zapisami normy PN-EN 1996-1-1 grubość spoiny cienkowarstwowej powinna mieścić się w przedziale od 0,5 mm do 3 mm. Średnio są to tylko 2 mm.

Wykorzystanie spoiny cienkowarstwowej to duże ułatwienie wykonawcze dla murarzy, korzystających przy tym z łatwiejszego poziomowania poszczególnych elementów. Przyspiesza to wykonywanie prac murarskich, ale jednocześnie zmniejsza ryzyko pojawienia się błędów.

Wypełnienie spoin w świetle zapisów normowych
Norma wskazuje, że spoiny wsporne powinny być całkowicie wypełnione. Natomiast spoiny pionowe można uznać za prawidłowo wypełnione, jeśli zaprawa ułożona jest na całej wysokości elementu i co najmniej 0,4 szerokości spoiny.

Najczęściej zadawane pytania

Czy w ścianach z betonu komórkowego trzeba wykonywać spoiny pionowe?

Nie zawsze. Bloczki z betonu komórkowego wyposażone w profilowanie pióro-wpust mogą być murowane bez wypełniania spoin pionowych. Takie rozwiązanie przyspiesza prace i nie pogarsza parametrów cieplnych ani akustycznych ściany.

Kiedy konieczne jest wypełnienie spoin pionowych?

Spoiny pionowe należy wykonywać wszędzie tam, gdzie wymagają tego zapisy projektowe, a także w przypadku elementów o gładkich powierzchniach czołowych, bloczków dociętych oraz w narożnikach ścian i fragmentach murów znajdujących się poniżej poziomu terenu.

Jaka powinna być grubość spoiny tradycyjnej?

Zgodnie z normą PN-EN 1996-1-1 rzeczywista grubość spoin wykonywanych z zaprawy tradycyjnej powinna wynosić od 6 do 15 mm. Najczęściej przyjmuje się grubość nominalną równą 10 mm.

Jaką grubość mają spoiny cienkowarstwowe?

Spoiny cienkowarstwowe mają grubość od 0,5 do 3 mm, najczęściej około 2 mm. Stosuje się je do elementów o wysokiej dokładności wymiarowej, takich jak nowoczesne bloczki z betonu komórkowego i silikaty.

Dlaczego warto stosować zaprawy cienkowarstwowe?

Zaprawy cienkowarstwowe ograniczają ryzyko powstawania mostków termicznych, ułatwiają poziomowanie elementów murowych oraz przyspieszają wykonywanie ścian. Dzięki temu poprawiają jakość i efektywność prac murarskich.

Czy niewłaściwie wykonana spoina może osłabić mur?

Tak. Niepełne wypełnienie spoin lub zastosowanie zbyt grubych warstw zaprawy może prowadzić do koncentracji naprężeń, powstawania rys oraz pogorszenia izolacyjności cieplnej ściany. Dlatego tak ważne jest wykonanie spoin zgodnie z wymaganiami producenta i projektem budowlanym.